आरफळ: स्व. आर. आर. पाटलांच्या अथक प्रयत्नांचे फळ, ४० हजार एकर शेतीत समृद्धीची पहाट
माझा आवाज विशेष प्रतिनिधी: तासगांव
तासगाव दि. १८ मे २०२५ :
द्राक्ष आणि बेदाण्याच्या समृद्ध उत्पादनासाठी ओळखल्या जाणाऱ्या तासगाव तालुक्याच्या मातीला आरफळ योजनेने सुवर्णकाळ दाखवला आहे. दुष्काळाच्या गर्तेत पिचलेल्या या भागातील शेतकऱ्यांसाठी ही योजना केवळ पाणीपुरवठा करणारी नसून, त्यांच्या जीवनात नवचैतन्य आणि समृद्धी घेऊन आली आहे. या महत्त्वपूर्ण योजनेसाठी स्वर्गीय उप-मुख्यमंत्री आर. आर. पाटील यांनी केलेले कठोर परिश्रम आणि त्यांची दूरदृष्टी आज फळाला आली आहे, ज्यामुळे तालुक्यातील तब्बल ४० हजार एकर शेती हिरवीगार झाली आहे.
१९७२ ते २००८ या प्रदीर्घ काळात तासगाव तालुक्याने दुष्काळाची दाहकता अनुभवली. पाण्याअभावी द्राक्षबागा उजाड झाल्या होत्या, आणि शेतकऱ्यांचे भविष्य अंधकारमय दिसत होते. मात्र, या परिस्थितीतही येथील जिद्दी शेतकऱ्यांनी हार मानली नाही. मिळेल त्या मार्गाने, प्रसंगी टँकरने पाणी आणून त्यांनी आपल्या बागा जगवण्याचा आटोकाट प्रयत्न केला. त्यांची ही जिद्द आणि चिकाटी वाखाणण्याजोगी होती.
या कठीण परिस्थितीत, स्वर्गीय आर. आर. पाटील यांनी शेतकऱ्यांच्या व्यथा जाणल्या आणि त्यांच्यासाठी पाण्याची कायमस्वरूपी सोय उपलब्ध करून देण्यासाठी कंबर कसली. आरफळ कालव्याचे पाणी तासगावच्या शिवारात आणणे हे त्यांचे ध्येय बनले. यासाठी त्यांनी प्रशासकीय पातळीवर अथक प्रयत्न केले, अनेक बैठका घेतल्या आणि योजनेच्या प्रत्येक टप्प्यावर बारकाईने लक्ष ठेवले. त्यांची ऊर्जा आणि dedication या योजनेसाठी अमूल्य ठरली.
कृष्णा प्रकल्पाला १९६६ मध्ये मंजुरी मिळाली, आणि याचमुळे आरफळ योजनेच्या कामाला खऱ्या अर्थाने सुरुवात झाली. या महत्त्वाकांक्षी योजनेसाठी घोम आणि कन्हेर ही दोन मोठी धरणे बांधण्यात आली. कन्हेर धरणातून सांगली व सातारा जिल्ह्यासाठी जो मुख्य कालवा काढण्यात आला, त्यालाच आरफळचा कालवा म्हणून ओळख मिळाली. या योजनेच्या निर्मितीमध्ये अनेक तांत्रिक आणि आर्थिक अडचणी आल्या, परंतु आर. आर. पाटील यांच्या खंबीर नेतृत्वाखाली आणि अथक परिश्रमामुळे या सर्व अडथळ्यांवर मात करण्यात यश आले.
या योजनेवर कोट्यावधी रुपयांचा खर्च आला. हा खर्च केवळ आर्थिक नव्हता, तर त्यामागे अनेक अभियंते, कर्मचारी आणि अर्थातच स्वर्गीय आर. आर. पाटील यांच्या अथक परिश्रमांची आणि वेळेची गुंतवणूक होती. त्यांनी स्वतः या प्रकल्पाच्या कामावर लक्ष ठेवून दर्जेदार काम सुनिश्चित केले.
आरफळ योजनेचा मुख्य कालवा तब्बल २०४ किलोमीटर लांबीचा आहे. या प्रवासात ८५ किलोमीटरनंतर शिवणी येथे डोंगरातून १७ किलोमीटरचा बोगदा काढणे हे एक मोठे आणि जिकिरीचे काम होते. या बोगद्यामुळे पाण्याचा प्रवाह अधिक सोपा झाला आणि वेळेची बचत झाली. मुख्य कालव्यातून १०० पोटकालवे काढण्यात आले आहेत, ज्याद्वारे तालुक्यातील २५ गावांतील सुमारे ४० हजार एकर शेतीला सिंचनाचा लाभ मिळत आहे.
या योजनेचे आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे पाण्याचे नैसर्गिक पद्धतीने, म्हणजे चढावरून उताराकडे सिंचन होते. त्यामुळे आरफळ ते तासगांव तालुक्यातील एक गाव – कुमठे इथपर्यंत या पाण्याच्या प्रवासासाठी विजेचा कोणताही खर्च येत नाही. या कालव्याचा विसर्ग २०० क्यूसेक्स इतका आहे, ज्यामुळे मोठ्या प्रमाणात पाणी शेतीसाठी उपलब्ध होते. आरफळच्या मूळ मार्गात आवश्यक बदल केल्यामुळे योजनेचा खर्च कमी झाला आणि अधिकाधिक क्षेत्राला लाभ मिळाला
स्वर्गीय आर. आर. पाटील यांच्या दूरदृष्टीमुळे आणि कठोर परिश्रमामुळे तासगाव तालुक्यातील अनेक वर्षांपासूनचा दुष्काळ आता भूतकाळ बनला आहे. या योजनेमुळे केवळ जमिनीला पाणी मिळाले नाही, तर परिसरातील भूजल पातळीत लक्षणीय वाढ झाली आहे, ज्यामुळे पिण्याच्या पाण्याची समस्याही बऱ्याच अंशी कमी झाली आहे. आरफळ योजनेचा लाभ कवठेएकंदपर्यंतच्या शेतकऱ्यांना मिळत आहे, आणि या योजनेमुळे तालुक्याच्या विकासाला एक नवी दिशा मिळाली आहे.स्वर्गीय आर. आर. पाटील यांनी पाहिलेले स्वप्न आज साकार झाले आहे. त्यांच्या प्रयत्नांमुळे सुरू झालेली ही योजना माजी खासदार संजय पाटील यांनीही व्यवस्थितपणे चालू ठेवण्याचा प्रयत्न केला.
आता, नूतन आमदार रोहित पाटील यांच्यावर या योजनेची ही यशस्वी परंपरा कायम राखण्याची आणि अधिकाधिक शेतकऱ्यांपर्यंत याचा लाभ पोहोचवण्याची मोठी जबाबदारी आहे.एकंदरीत, आरफळ योजना ही स्वर्गीय आर. आर. पाटील यांच्या अथक परिश्रमांचे आणि दूरदृष्टीचे प्रतीक आहे.
त्यांच्या प्रयत्नांमुळे आज तासगाव तालुक्यातील हजारो शेतकऱ्यांच्या जीवनात समृद्धीची पहाट झाली आहे, आणि ४० हजार एकर जमीन हिरवीगार झाली आहे. ‘फळाला आली आरफळ’ हे केवळ उद्गार नसून, एका महान नेत्याच्या कार्याला दिलेली कृतज्ञतेची पावती आहे. दैवी योगाने म्हणा किंवा स्वर्गीय आर. आर. पाटील यांनी केलेल्या अथक परिश्रमाचे फळ म्हणा या योजनेच्या नावात सुद्धा स्वर्गीय आर आर (आबा) पाटील याचे नाव सामावले आहे.
अशा ताज्या आणि नवनवीन बातम्यांसाठी आपण आमच्या माझा आवाज या न्यूज पोर्टल वर भेट द्या आणि आमच्या सोशल मीडिया हँडल्स यूट्यूब, इंस्टाग्राम, ट्विटर फॉलो करा
